Paweł Jabłoński, magister inżynier w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego (SGSP) · Prevent4You · aktualizacja: wrzesień 2026 · czas czytania: 6 min

W skrócie: scenariusz pożarowy (scenariusz rozwoju zdarzeń w czasie pożaru) opisuje, co dzieje się w budynku po wykryciu pożaru w danej strefie: które urządzenia się uruchamiają, w jakiej kolejności i po jakim czasie. Matryca sterowań to ten sam scenariusz w postaci tabeli: wiersze to działania (sygnalizatory, klapy, wentylacja, drzwi, windy, bramy), kolumny to strefy lub źródła alarmu. Scenariusz trzeba aktualizować przy każdej rozbudowie, przebudowie i zmianie podziału na strefy, bo inaczej systemy sterują budynkiem, którego już nie ma.

Scenariusz pożarowy to dokument, którego nikt nie czyta, dopóki nie trzeba zrobić prób współdziałania systemów przy odbiorze. Wtedy okazuje się, że klapy dymowe w nowej hali nie są przypisane do żadnej strefy, a zjazd windy wyzwala się z pomieszczenia, które po przebudowie należy do innej strefy pożarowej.

Czym jest scenariusz pożarowy?

To opis współdziałania urządzeń przeciwpożarowych i innych instalacji budynku w razie pożaru. Odpowiada na pytania:

• Co wykrywa pożar w danej strefie (czujki, ręczne ostrzegacze pożarowe, tryskacze)?
• Co się dzieje po wykryciu: alarm I i II stopnia, ewakuacja, powiadomienie straży?
• Które urządzenia się uruchamiają: oddymianie, klapy, wentylacja pożarowa, zamknięcie drzwi i bram ppoż., zjazd wind, wyłączenie wentylacji bytowej, odblokowanie kontroli dostępu, DSO?
• W jakiej kolejności i z jakimi opóźnieniami?

Scenariusz powstaje na etapie projektu i jest podstawą prób współdziałania (testów funkcjonalnych) przy odbiorze.

Czym jest matryca sterowań?

Matryca to scenariusz w formie tabeli, której nie da się źle zrozumieć:

Działanie ↓ / Strefa →	SP 1 (hala)	SP 2 (biura)	SP 3 (rozdzielnia)
Sygnalizatory akustyczne w strefie	X	X	X
Otwarcie klap oddymiających	X	–	–
Zamknięcie bram ppoż. między SP 1 i SP 2	X	X	–
Zjazd windy na poziom ewakuacji	–	X	–
Wyłączenie wentylacji bytowej	X	X	X
Transmisja alarmu do PSP	X	X	X

Na matrycy od razu widać luki, czyli wiersze bez żadnego „X” i kolumny, które nic nie wyzwalają, oraz sprzeczności, np. jedno urządzenie przypisane do dwóch stref, które powinny działać niezależnie.

Kiedy trzeba aktualizować scenariusz pożarowy?

• Rozbudowa: nowa hala, nowa część biurowa, nowe strefy pożarowe.
• Przebudowa zmieniająca podział na strefy albo drogi ewakuacyjne.
• Nowe urządzenia: dodatkowe klapy, grodzie, bramy, detekcja, nowe linie dozorowe SSP.
• Zmiana sposobu użytkowania (np. magazyn staje się produkcją).
• Wymiana centrali lub systemu sterowania.

Aktualizacja to nie dopisanie nowych kolumn. Trzeba sprawdzić, czy stare kolumny nadal odpowiadają strefom, bo rozbudowa często zmienia też istniejący podział.

Czego nauczyła mnie ostatnia rewizja scenariusza

Opracowywałem niedawno kolejną rewizję scenariusza i matrycy dla zakładu produkcyjnego po rozbudowie hali i dobudowie części biurowej. Cztery wnioski przydadzą się przy każdym podobnym projekcie:

1. Źródła się rozjeżdżają. Dokumentacja budowlana, projekt wykonawczy instalacji, schemat SSP i poprzednia rewizja scenariusza opisywały strefy pożarowe różnie. W jednym z dokumentów brakowało całej strefy, a jej oznaczenie użyto dla innej części obiektu. Zanim ruszy się matrycę, trzeba ustalić, który dokument jest miarodajny dla podziału na strefy, i zapisać to w opracowaniu.
2. Każdy „X” musi mieć źródło. Każde sterowanie w matrycy powinno dać się wskazać na konkretnym rysunku lub w projekcie. Jeżeli się nie da, to nie jest pewnik, tylko założenie.
3. Otwarte kwestie się wypisuje, a nie zgaduje. Część linii dozorowych na schemacie SSP nie była przypisana do żadnej części obiektu. W matrycy dostały znak zapytania i trafiły do listy spraw do wyjaśnienia z projektantem, a nie „najbardziej prawdopodobne” przypisanie.
4. Wspólne strefy to wspólne sterowania. Jeżeli nowa część biurowa należy do tej samej strefy co istniejący budynek, to na przykład oddymianie klatki schodowej i zjazd windy mogą być wyzwalane z nowej części. Trzeba to świadomie opisać, a nie odkryć przy próbach.

Najczęstsze błędy w scenariuszach pożarowych

• Scenariusz nie odpowiada podziałowi na strefy pożarowe z aktualnej dokumentacji.
• Brak opóźnień i kolejności: „wszystko naraz”, bez analizy np. wentylacji i oddymiania.
• Pominięte instalacje nie-ppoż.: kontrola dostępu, wentylacja bytowa, windy, bramy technologiczne, instalacje technologiczne wymagające zatrzymania.
• Brak rewizji po zmianach i kilka wersji w obiegu.
• Matryca niezgodna z oprogramowaniem centrali. Papier mówi jedno, a centrala robi co innego. Rozstrzygają to dopiero próby.

Najczęstsze pytania

Czy scenariusz pożarowy jest obowiązkowy?

W praktyce scenariusz rozwoju zdarzeń w czasie pożaru jest częścią dokumentacji projektowej ppoż. obiektów, w których kilka urządzeń przeciwpożarowych ze sobą współpracuje, oraz podstawą prób ich współdziałania przy odbiorze (§ 3 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 2010 r. wymaga prób i badań potwierdzających prawidłowe działanie urządzeń przed dopuszczeniem do użytkowania). Jest potrzebny w każdym obiekcie, w którym SSP steruje innymi urządzeniami.

Czym różni się scenariusz pożarowy od matrycy sterowań?

Scenariusz to opis słowny współdziałania systemów w razie pożaru. Matryca sterowań przedstawia te same zależności w tabeli: które zdarzenie w której strefie uruchamia które urządzenie. Matryca ułatwia kontrolę kompletności i jest podstawą programowania centrali oraz prób.

Kto opracowuje scenariusz pożarowy?

Zwykle projektant systemów przeciwpożarowych lub inżynier bezpieczeństwa pożarowego, w uzgodnieniu z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż. i projektantami branżowymi (elektryka, wentylacja, windy, drzwi). Kluczowe jest, żeby jedna osoba spinała wszystkie branże.

Co zrobić, jeśli scenariusz nie zgadza się z tym, co robi centrala?

Ustalić, co jest poprawne: dokument czy oprogramowanie. Potem skorygować drugie i powtórzyć próby współdziałania. Rozbieżność między scenariuszem a rzeczywistym działaniem systemów to poważna niezgodność, bo w razie pożaru decyduje centrala, a nie papier.

---

Rozbudowujesz obiekt albo szykujesz się do prób współdziałania? Scenariusze pożarowe – Prevent4You · tel. 506 648 443