Paweł Jabłoński, magister inżynier w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego (SGSP) · Prevent4You · aktualizacja: wrzesień 2026 · czas czytania: 6 min

W skrócie: instalację tryskaczową projektuje się dla konkretnej klasy zagrożenia (wg PN-EN 12845: LH, OH1–OH4, HHP1–HHP4, HHS1–HHS4), rodzaju składowanych materiałów, sposobu i wysokości składowania. Jeżeli po odbiorze zmienisz któryś z tych parametrów (magazyn na produkcję, wyższe regały, tworzywa zamiast metalu, bloki zamiast regałów), instalacja może przestać wystarczać: za mała gęstość zraszania, za mało wody, brak tryskaczy w regałach. Każdą taką zmianę trzeba zweryfikować z projektantem instalacji i uwzględnić w instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.

„Mamy tryskacze projektowane pod magazyn, a teraz będzie tu produkcja.” Albo: „Chcemy podnieść składowanie o dwa poziomy, instalacja przecież jest”. To zdania, po których zawsze proszę o projekt instalacji. Tryskacze to nie jest ochrona „na halę”, tylko na konkretny scenariusz pożaru, który założono w projekcie.

Na czym opiera się projekt instalacji tryskaczowej?

Według PN-EN 12845 projektant przyjmuje:

Parametr	Co oznacza	Na co wpływa
Klasa zagrożenia	LH (małe), OH1–OH4 (średnie), HHP1–HHP4 (duże, produkcja), HHS1–HHS4 (duże, składowanie)	gęstość zraszania, powierzchnia działania, czas zasilania
Kategoria składowanych materiałów	I–IV: im wyższa, tym szybciej i intensywniej się pali (np. tworzywa sztuczne, spienione opakowania)	klasa HHS, wymagania dla regałów
Sposób składowania	bloki, palety, regały jedno- i wielorzędowe, półki	czy potrzebne są tryskacze w regałach
Wysokość składowania i odstęp od tryskaczy	maksymalna wysokość przyjęta w projekcie	typ tryskaczy (np. ESFR), zapotrzebowanie wody

Z tych założeń wynika wszystko inne: średnice rur, rozstaw tryskaczy, wielkość zbiornika i wydajność pompowni. Zmiana jednego założenia może wymagać przebudowy instalacji, a nawet źródła wody.

5 zmian, które najczęściej „unieważniają” instalację

1. Magazyn staje się produkcją (albo odwrotnie). Inna klasa zagrożenia, inne obciążenie ogniowe, często nowe przeszkody: maszyny, kanały, suwnice.
2. Wyższe składowanie. Metr więcej towaru to inna intensywność pożaru i mniejszy odstęp od tryskaczy. Przy przekroczeniu wysokości z projektu instalacja przestaje odpowiadać ryzyku.
3. Zmiana towaru. Metal w kartonie i tworzywa spienione to inne kategorie materiałów. Jeden nowy najemca potrafi przesunąć halę o klasę w górę.
4. Regały zamiast składowania blokowego. Przy regałach, zwłaszcza wysokich i wielorzędowych, woda z tryskaczy pod dachem może nie dotrzeć do źródła pożaru. Wtedy potrzebne są tryskacze w regałach.
5. Nowe przeszkody pod stropem: kanały wentylacyjne, oświetlenie, podesty i antresole. Każda przeszkoda o określonej szerokości wymaga tryskaczy pod spodem.

Co zrobić przed zmianą? Kolejność działań

1. Wyciągnij projekt instalacji i sprawdź założenia: klasę zagrożenia, kategorię materiałów, sposób i maksymalną wysokość składowania.
2. Porównaj je z planowaną zmianą i poproś projektanta instalacji o weryfikację. Czasem wystarczy korekta, a czasem trzeba dołożyć tryskacze regałowe albo zmienić typ tryskaczy.
3. Sprawdź źródło wody. Wyższa klasa zagrożenia to zwykle większe zapotrzebowanie wody i dłuższy czas zasilania.
4. Uzgodnij z ubezpieczycielem. Jeśli polisa opiera się na standardzie VdS lub FM Global, zmiana składowania bez zgłoszenia może mieć skutki przy szkodzie.
5. Zaktualizuj dokumenty: instrukcję bezpieczeństwa pożarowego (zmiana sposobu użytkowania wpływa na warunki ochrony ppoż., więc aktualizacja jest obowiązkowa od razu, § 6 ust. 7 rozporządzenia MSWiA z 2010 r.), scenariusz pożarowy i oznaczenia maksymalnej wysokości składowania na regałach.
6. Sprawdź, czy to formalnie zmiana sposobu użytkowania w rozumieniu Prawa budowlanego. Wtedy dochodzą obowiązki budowlane i ocena rozwiązań ppoż. przez rzeczoznawcę.

Jak to wyłapać na przeglądzie?

Dobry przegląd kwartalny tryskaczy wg PN-EN 12845 obejmuje ocenę zmian w obiekcie: składowania, przeszkód, sposobu użytkowania. Jeśli Twój serwis tego nie robi, a w protokole są tylko ciśnienia i pompy, to przegląd sprawdza urządzenie, a nie to, czy nadal pasuje do hali. Pisałem o tym szerzej przy harmonogramie konserwacji tryskaczy.

Najczęstsze pytania

Czy mogę podnieść wysokość składowania w hali z tryskaczami?

Tylko po sprawdzeniu, jaką maksymalną wysokość składowania przyjęto w projekcie instalacji. Wyższe składowanie zwiększa intensywność pożaru i zmniejsza odstęp od tryskaczy. Może wymagać zmiany tryskaczy, dodania tryskaczy regałowych lub zwiększenia zasilania wodą.

Co oznaczają klasy OH, HHP i HHS?

To klasy zagrożenia wg PN-EN 12845. OH to zagrożenie średnie (np. biura, lżejsza produkcja), HHP to duże zagrożenie w procesach produkcyjnych, a HHS to duże zagrożenie w składowaniu. Klasa decyduje o gęstości zraszania, powierzchni działania i zapotrzebowaniu wody.

Kiedy potrzebne są tryskacze w regałach?

Gdy przy danym rodzaju i wysokości składowania tryskacze pod dachem nie zapewnią skutecznego gaszenia, typowo przy wysokich regałach, regałach wielorzędowych i materiałach wysokich kategorii. Wymagania określa standard, według którego zaprojektowano instalację (PN-EN 12845, VdS, FM Global).

Czy zmiana najemcy hali wymaga sprawdzenia tryskaczy?

Tak, jeśli nowy najemca składuje inne materiały, w inny sposób lub wyżej. Instalację projektuje się dla konkretnej klasy zagrożenia i kategorii materiałów, więc nowy profil działalności trzeba porównać z założeniami projektu.

---

Planujesz zmianę składowania albo nowego najemcę? Audyt ochrony przeciwpożarowej – Prevent4You · tel. 506 648 443

Podstawa prawna i normy: PN-EN 12845 (klasy zagrożenia, kategorie składowania, tryskacze regałowe); rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r., § 6 ust. 7 (aktualizacja IBP).