Paweł Jabłoński, magister inżynier w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego (SGSP) · Prevent4You · aktualizacja: wrzesień 2026 · czas czytania: 7 min

W skrócie: szczelina dylatacyjna w ścianie lub stropie oddzielenia pożarowego musi mieć taką samą odporność ogniową jak przegroda, np. EI 120 w ścianie REI 120. Zabezpieczenie dobiera się według klasyfikacji ogniowej wyrobu (np. „EI 240 – V – X – B – W 10 do 100”), która podaje orientację szczeliny, zdolność do przemieszczeń, rodzaj połączeń i zakres szerokości. Najczęstsze pułapki to podłoże niezgodne z badanym (np. zbyt mała gęstość muru), zabezpieczenie tylko z jednej strony bez sprawdzenia, z której strony badano ogień, oraz szerokość szczeliny poza zakresem.

Ściana oddzielenia pożarowego jest tak mocna, jak jej najsłabsze miejsce. Najczęściej tym miejscem nie jest sama ściana, tylko szczelina: dylatacja, styk ściany ze stropem, połączenie z konstrukcją stalową. Na rysunku jest cienka kreska, a w pożarze przez tę szczelinę dym i gorące gazy przechodzą do sąsiedniej strefy w pierwszych minutach.

Niedawno opracowywałem dokumentację warsztatową zabezpieczenia ponad 2500 metrów bieżących dylatacji w trzech budynkach. Poniżej są wnioski, które przydadzą się każdemu inwestorowi i wykonawcy.

Czym jest dylatacja przeciwpożarowa?

To szczelina liniowa w elemencie oddzielenia pożarowego, zabezpieczona systemem (wełna mineralna, masa lub powłoka ogniochronna, taśmy, płyty, profile), który:

1. zapewnia szczelność ogniową (E) i izolacyjność ogniową (I) przez wymagany czas,
2. pozwala na ruchy konstrukcji, czyli pracę termiczną, osiadanie i ugięcia, nie tracąc tych właściwości.

Samo „wepchnięcie wełny” w szczelinę nie jest zabezpieczeniem ppoż. Wełna jest częścią systemu, a nie systemem.

Jak czytać klasyfikację ogniową zabezpieczenia szczeliny?

Klasyfikacja uszczelnień szczelin liniowych (wg PN-EN 13501-2, badania wg PN-EN 1366-4) wygląda na przykład tak (zapis z jednej z europejskich ocen technicznych, z którymi pracowałem):

EI 240 – V – X – B – W 10 do 100

Symbol	Znaczenie	Co sprawdzić u siebie
EI 120	szczelność i izolacyjność przez 120 minut	Czy odpowiada klasie przegrody?
H / V / T	orientacja: H szczelina w przegrodzie poziomej (strop), V szczelina pionowa w ścianie, T szczelina pozioma w ścianie. Styk ściany ze stropem bywa klasyfikowany różnie, zależnie od układu badania. Sprawdź to w ocenie technicznej	Czy system badano dla Twojej orientacji szczeliny?
X / M xx	X zabezpieczenie bez zdolności do przemieszczeń (szczelina „niepracująca”, ruch poniżej 7,5%), M z liczbą, np. M 25, dopuszczalny ruch w % szerokości	Czy dylatacja naprawdę pracuje? Jeśli tak, potrzebujesz klasyfikacji z M.
M / F / B (po oznaczeniu ruchu)	rodzaj połączeń odcinków uszczelnienia: M fabryczne, F wykonywane na budowie, B oba rodzaje	Czy wykonawca łączy odcinki tak, jak w badaniu?
W 10 do 100	zakres szerokości szczeliny w mm	Zmierz szczeliny na budowie. Rzeczywistość rzadko trzyma się rysunku.

Jeden wyrób ma zwykle kilka typów zabezpieczeń o różnych klasach, zależnie od orientacji, podłoża, szerokości i układu warstw. Klasyfikacja „EI 240” z karty katalogowej nie znaczy, że Twoja szczelina ma EI 240.

Trzy pułapki, na które trafiłem w praktyce

1. Gęstość podłoża

Część typów zabezpieczeń w ocenach technicznych jest badana na podłożu o określonej minimalnej gęstości, np. co najmniej 1700 kg/m³ (beton, ciężki mur). Tymczasem wiele ścian murowanych, zwłaszcza z bloczków lekkich lub pustaków, ma gęstość niższą.

W projekcie, który opracowywałem, dotyczyło to ponad ćwierci długości dylatacji, na styku ściany murowanej ze stropem. Rozwiązania są trzy: inny typ zabezpieczenia dopuszczony dla lżejszego podłoża, inny wyrób albo ścieżka z indywidualną dokumentacją techniczną i oświadczeniem producenta (art. 10 ustawy o wyrobach budowlanych). Ta ostatnia ma zastrzeżenie: przepis wyłącza wyroby objęte europejską oceną techniczną, więc taką ścieżkę trzeba uzgodnić z projektantem i rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż. Wybiera się ją na etapie projektu warsztatowego, a nie po zamontowaniu 700 metrów.

2. Zabezpieczenie z jednej strony a strona pożaru

Często fizycznie da się zabezpieczyć szczelinę tylko z jednej strony, np. przy ścianie przy granicy działki albo szczelinie za konstrukcją. Część systemów jednostronnych badano z ogniem od określonej strony. Jeśli pożar może wybuchnąć po obu stronach ściany (a przy oddzieleniu stref zwykle może), trzeba:

• wybrać typ, którego klasyfikacja nie zależy od kierunku pożaru, albo
• zestawić rozwiązania tak, żeby wymagana klasa była zapewniona przy ogniu z każdej strony.

W tym samym projekcie okazało się, że dla złączy pionowych w ścianie da się dobrać typ jednostronny działający niezależnie od kierunku pożaru. Dla przegród poziomych i styku ściana–strop potrzebne było zestawienie dwóch typów.

3. Wełna o złej gęstości

Systemy określają minimalną gęstość wełny wypełniającej szczelinę, np. 50 kg/m³ w jednym typie i 150 kg/m³ w innym. Na budowie wełna „jaka była pod ręką” to jeden z najczęstszych powodów, dla których zabezpieczenie nie spełnia warunków badania.

Jak zaplanować zabezpieczenie dylatacji? Kolejność działań

1. Zinwentaryzuj szczeliny: lokalizacja, orientacja (H/V/T), rodzaj i gęstość podłoża po obu stronach, szerokość rzeczywista, ruch, dostęp z jednej lub dwóch stron.
2. Dobierz typ zabezpieczenia do każdej grupy szczelin według ETA lub KOT, a nie według karty katalogowej.
3. Zapisz wyjątki, czyli miejsca poza zakresem oceny technicznej, i ustal dla nich ścieżkę (zmiana rozwiązania, opinia rzeczoznawcy, ewentualnie IDT z oświadczeniem producenta uzgodniona z projektantem i rzeczoznawcą).
4. Przygotuj dokumentację warsztatową: detale dla każdego typu, zestawienie metrów bieżących, wymagania materiałowe (w tym gęstość wełny).
5. Dokumentuj wykonanie na bieżąco: zdjęcia warstw przed zakryciem, pomiary szerokości, etykiety.

Jeżeli zamawiający wymaga dokumentacji dwujęzycznej (częste w inwestycjach zagranicznych), uwzględnij to od początku. Tłumaczenie gotowej dokumentacji technicznej trwa dłużej, niż się wydaje.

Najczęstsze pytania

Czy dylatacja w ścianie oddzielenia pożarowego musi być zabezpieczona?

Tak. Element oddzielenia pożarowego musi zachować wymaganą klasę odporności ogniowej na całej powierzchni, także w szczelinach i na stykach z innymi elementami. Szczelina dylatacyjna bez systemowego zabezpieczenia jest otworem, przez który ogień i dym przechodzą do sąsiedniej strefy.

Co oznacza klasyfikacja EI 240 – V – X – B – W 10 do 100?

Szczelność i izolacyjność ogniowa przez 240 minut, szczelina pionowa w ścianie, zabezpieczenie bez zdolności do przemieszczeń (X), połączenia odcinków fabryczne lub wykonywane na budowie (B) i szerokość szczeliny od 10 do 100 mm. Zabezpieczenie ma tę klasę tylko w tych warunkach.

Czy można zabezpieczyć dylatację ppoż. tylko z jednej strony?

Tak, istnieją systemy jednostronne, ale trzeba sprawdzić w klasyfikacji, z której strony badano oddziaływanie ognia. Jeśli pożar może wystąpić po obu stronach przegrody, wymagana klasa musi być zapewniona niezależnie od kierunku pożaru.

Co zrobić, jeśli ściana ma mniejszą gęstość niż wymaga ETA?

Wybrać typ zabezpieczenia dopuszczony dla takiego podłoża, zmienić wyrób albo przygotować rozwiązanie indywidualne (np. IDT z oświadczeniem producenta) uzgodnione z projektantem i rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż. Decyzję trzeba podjąć przed montażem. Zabezpieczenie wykonane na niezgodnym podłożu formalnie nie ma deklarowanej klasy.

---

Masz dylatacje w oddzieleniach pożarowych do zabezpieczenia albo udokumentowania? Dylatacje i szczeliny budowlane – Prevent4You · tel. 506 648 443

Normy i podstawa prawna: PN-EN 13501-2 (klasyfikacja ogniowa), PN-EN 1366-4 (badania odporności ogniowej uszczelnień szczelin liniowych), rozporządzenie MI z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (wymagania dla elementów oddzielenia przeciwpożarowego; obowiązywało do 19.09.2026 r., stosowane w okresie przejściowym); ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych, art. 10.