Paweł Jabłoński, magister inżynier w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego (SGSP) · Prevent4You · aktualizacja: wrzesień 2026 · czas czytania: 6 min

W skrócie: PSP prowadzi czynności kontrolno-rozpoznawcze (art. 23 ustawy o PSP). Upoważnienie do kontroli doręcza się co najmniej 7 dni wcześniej, poza sytuacjami zagrożenia życia lub bezpośredniego niebezpieczeństwa pożaru. Z kontroli powstaje protokół, do którego możesz wnieść zastrzeżenia przed podpisaniem. Jeśli stwierdzono uchybienia, komendant powiatowy wydaje decyzję administracyjną: nakaz usunięcia uchybień w terminie albo, przy zagrożeniu życia, wstrzymanie prac lub zakaz użytkowania z natychmiastowym wykonaniem (art. 26). Od decyzji przysługuje odwołanie do komendanta wojewódzkiego PSP (art. 27). Najważniejsze: plan działań i dotrzymanie terminów, a jeśli termin jest nierealny, wniosek o jego zmianę złożony przed upływem.

Ten wpis jest dla zarządców i właścicieli, nie dla inżynierów. Pisałem go z myślą o osobie, która właśnie dostała pismo ze straży i nie wie, co z nim zrobić. Spokojnie, da się to przejść.

Etap 1: dostałeś upoważnienie do kontroli

Upoważnienie mówi, kiedy, kto i w jakim zakresie będzie kontrolował. Masz co najmniej 7 dni. Wykorzystaj je:

1. Zbierz dokumenty: instrukcję bezpieczeństwa pożarowego (aktualną, nie starszą niż 2 lata), protokoły z przeglądów wszystkich urządzeń ppoż. z ostatnich lat, książkę eksploatacji SSP, dokumentację powykonawczą (np. przepustów), protokół z próbnej ewakuacji, jeśli jest wymagana.
2. Przejdź obiekt z listą kontrolną: drogi ewakuacyjne, drzwi ppoż. (klin!), dostęp do gaśnic i hydrantów, oznakowanie, oświetlenie awaryjne, porządek w pomieszczeniach technicznych.
3. Sprawdź terminy przeglądów. Przegląd po terminie to jedna z najczęstszych uwag (tabela terminów).
4. Wyznacz osobę do towarzyszenia kontrolującym, która zna obiekt i ma klucze do wszystkich pomieszczeń.

Nie „naprawiaj na szybko” rzeczy, które wymagają projektu lub uzgodnienia, np. przestawiania czujek czy przebijania ścian. Usuń to, co proste (zastawione drogi, kliny, brakujące oznakowanie), a resztę opisz jako plan działań z terminami.

Etap 2: kontrola i protokół

• Kontrolujący mają prawo wejść na teren obiektu, żądać dokumentów i wyjaśnień. Kontrolowany ma obowiązek to umożliwić.
• Z czynności powstaje protokół. Przeczytaj go przed podpisaniem. Masz prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu przed jego podpisaniem (art. 23 ust. 14 ustawy o PSP). Jeśli coś jest opisane nieprecyzyjnie albo nieprawdziwie, to jest właściwy moment.
• Przy drobnych naruszeniach strażak może nałożyć mandat karny.

Etap 3: decyzja komendanta

Na podstawie art. 26 ustawy o PSP komendant powiatowy (miejski) może w drodze decyzji:

Rodzaj decyzji	Kiedy	Skutek
Nakaz usunięcia uchybień w terminie	stwierdzono naruszenie przepisów ppoż.	masz czas do terminu z decyzji
Wstrzymanie prac, zakaz używania maszyn, zakaz eksploatacji pomieszczeń lub obiektu	uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo pożaru	natychmiastowe wykonanie: obowiązuje od doręczenia, nawet jeśli się odwołasz

Etap 4: co zrobić z decyzją?

1. Przeczytaj każdy punkt i przypisz go do właściciela zadania (serwis, projektant, administracja, najemca).
2. Oceń, co jest realne w terminie. Część punktów to godziny (oznakowanie, kliny), część to miesiące (projekt, uzgodnienie, przetarg, montaż).
3. Nie zgadzasz się z decyzją? Masz 14 dni od doręczenia na odwołanie do komendanta wojewódzkiego PSP, składane za pośrednictwem komendanta, który wydał decyzję (art. 27 ustawy o PSP, zasady KPA). Odwołanie powinno być merytoryczne: przepis, stan faktyczny, dowody.
4. Termin nierealny? Złóż wniosek o zmianę terminu przed jego upływem, z uzasadnieniem i harmonogramem: kiedy projekt, kiedy uzgodnienie, kiedy wykonanie. Organy zwykle przychylnie patrzą na wnioski, za którymi widać realny plan i postęp.
5. Dokumentuj wykonanie. Protokoły, zdjęcia, dokumentacja powykonawcza. Po wykonaniu poinformuj komendę, że nakaz został zrealizowany.

Najczęstsze uchybienia, które widzę w decyzjach

• nieaktualna lub szablonowa instrukcja bezpieczeństwa pożarowego,
• przeglądy po terminie albo protokoły bez pomiarów,
• zastawione drogi ewakuacyjne i zablokowane drzwi ppoż.,
• brak lub niesprawne oświetlenie awaryjne,
• przepusty instalacyjne bez zabezpieczenia w ścianach oddzielenia,
• brak oznakowania (drogi ewakuacyjne, urządzenia, a od 2026 r. także ściana oddzielenia na elewacji).

Najczęstsze pytania

Czy straż pożarna musi uprzedzić o kontroli?

Co do zasady tak. Upoważnienie do czynności kontrolno-rozpoznawczych doręcza się co najmniej 7 dni przed ich rozpoczęciem (3 dni przy kontroli związanej ze zgłoszeniem obiektu). Bez uprzedzenia można je doręczyć przy przystąpieniu do kontroli, jeśli jest informacja o zagrożeniu życia ludzi lub bezpośrednim niebezpieczeństwie pożaru.

Jak odwołać się od decyzji komendanta PSP?

Odwołanie wnosi się do komendanta wojewódzkiego PSP za pośrednictwem komendanta powiatowego (miejskiego), który wydał decyzję, w terminie 14 dni od jej doręczenia. Decyzje o wstrzymaniu prac lub zakazie użytkowania podlegają natychmiastowemu wykonaniu, więc odwołanie nie wstrzymuje ich skutków.

Co zrobić, jeśli nie zdążę usunąć uchybień w terminie z decyzji?

Złożyć wniosek o zmianę terminu przed jego upływem, z uzasadnieniem i realnym harmonogramem prac (projekt, uzgodnienie, wykonanie). Czekanie na koniec terminu bez działania to najgorsza możliwa strategia.

Czy mogę nie podpisać protokołu kontroli PSP?

Możesz odmówić podpisu. Kontrolujący odnotowuje wtedy odmowę w protokole (art. 23 ust. 15 ustawy o PSP). Skuteczniejszą drogą jest jednak wniesienie zastrzeżeń do protokołu przed jego podpisaniem (art. 23 ust. 14). Zastrzeżenia powinny być konkretne i poparte dokumentami lub opisem stanu faktycznego.

---

Masz kontrolę za tydzień albo decyzję z nakazem na biurku? Audyt ochrony przeciwpożarowej – Prevent4You · tel. 506 648 443

Podstawa prawna: ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1312 ze zm.), art. 23 (w tym ust. 7, 14 i 15), 26 i 27; Kodeks postępowania administracyjnego, art. 129 (termin odwołania).